Phòng ngừa và điều trị xơ gan

Admin    09/01/2019 15:00:56

Xơ gan là kết cuộc cuối cùng của các bệnh lý gan mạn tính. Các chất xơ được tạo ra ngày càng nhiều sẽ làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc bình thường của gan và người ta gọi đó là xơ gan. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xơ gan, hai nguyên nhân gặp nhiều nhất là viêm gan siêu vi B, C và rượu.

Nhiễm siêu vi B và C: viêm gan siêu vi B khi sinh có đến 90% sẽ thành viêm gan mạn tính, viêm gan siêu vi B trưởng thành chỉ có 10% thành viêm gan mạn tính. Trong viêm mạn tính thì có 20% có biến chứng nặng như xơ gan, ung thư gan. Với viêm gan siêu vi C chỉ có 1% sẽ bị viêm gan nặng (hầu hết 60% không có triệu chứng, 39% cảm thấy mệt mỏi), rồi chuyển thành viêm gan mạn tính, sau 10 - 30 năm có thể bị xơ gan.

Phòng ngừa xơ gan

Rượu: 10 - 15% người nghiện rượu phát triển xơ gan; phụ nữ dễ bị phát triển tổn thương gan do rượu hơn nam giới; đa số những người uống trên 80 g rượu cồn mỗi ngày (1 lít rượu vang hoặc 2 lít bia hoặc 250 ml rượu mạnh); uống rượu liên tục mỗi ngày sẽ nguy hiểm hơn là uống cách khoảng.

Ứ mật: xơ gan ứ mật nguyên phát. Xơ gan ứ mật thứ phát: do sỏi đường mật, viêm tụy mạn. Ở trẻ em do teo đường mật bẩm sinh, u nang ống mật chủ.

Tim và mạch máu: suy tim phải (bệnh van tim, tâm phế mạn); viêm màng ngoài tim co thắt; tắc tĩnh mạch trên gan.

Ngoài ra còn có một số nguyên nhân khác: dùng dài hạn các thuốc độc cho gan, suy dinh dưỡng, nhiễm sán máng, rối loạn chuyển hóa, bệnh lý rối loạn bẩm sinh...

Triệu chứng

Giai đoạn còn bù: không có triệu chứng gì rõ rệt, bệnh nhân chỉ cảm thấy hơi mệt mỏi, ăn kém, khó tiêu, đau tức vùng dưới sườn.

Giai đoạn mất bù: mệt mỏi, biếng ăn, sụt cân, mất khả năng tập trung, thiếu máu; phụ nữ có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc mất kinh, đàn ông có thể bị bất lực; phù chân, da vàng, báng bụng, xuất huyết (chảy máu mũi, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da), to tuyến mang tai, sao mạch, lòng bàn tay son, nữ hóa tuyến vú ở nam, teo tinh hoàn.

Xơ gan mật nguyên phát: 90% bệnh nhân là nữ tuổi từ 35 - 60 tuổi. Thông thường triệu chứng sớm nhất là ngứa, có thể toàn thân hoặc khu trú ban đầu ở lòng bàn tay và bàn chân; sau vài tháng hoặc vài năm xuất hiện vàng da, vùng da dần dần sẫm màu, dễ bầm tím, đau xương, quáng gà, viêm da, tăng mỡ máu, lắng đọng mỡ dưới da xung quanh mắt...

 

Biến chứng

Xuất huyết tiêu hóa do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản: bệnh nhân ói ra máu đỏ tươi, tiêu phân đen, tim đập nhanh, choáng váng, tụt huyết áp.

Giảm sức đề kháng: bệnh nhân dễ bị nhiễm trùng như nhiễm trùng da, đường tiết niệu, viêm phổi, lao phổi.

Rối loạn tri giác: bệnh nhân buồn ngủ, ngủ nhiều, nói những câu vô nghĩa lẫn lộn, có thể hôn mê.

Hội chứng gan thận: là tình trạng suy chức năng thận xảy ra ở bệnh nhân bị xơ gan tiến triển. Bệnh nhân đi tiểu ít dần, tụt huyết áp. Khi xảy ra biến chứng này tỷ lệ tử vong cao hơn 50%.

 

Điều trị

Khi đã bị xơ gan rồi thì khó làm cho gan trở về bình thường. Tuy nhiên, việc điều trị có thể làm cải thiện một số triệu chứng và phòng ngừa các biến chứng của xơ gan.

Điều trị nguyên nhân: ngưng uống rượu hoàn toàn. Việc ngưng uống rượu sẽ làm cho bệnh được ổn định lâu dài hơn. Không có thứ thuốc nào có thể bảo vệ được gan chống lại tác dụng của rượu; điều trị siêu vi B, C nếu u xơ gan do nhiễm siêu vi B, C và xơ gan mới ở giai đoạn đầu; nếu xơ gan do tắc mật thứ phát thì giải phóng tắc mật bằng ngoại khoa hoặc nội soi sẽ cải thiện chức năng gan; nếu xơ gan tim, điều trị suy tim để cải thiện chức năng gan.

Điều trị biến chứng:

- Phù chân, báng bụng: nằm nghỉ tại giường để thận lọc tốt hơn, tiểu nhiều hơn; hạn chế muối.

Dùng thuốc lợi tiểu: cần có ý kiến của bác sĩ để tránh làm giảm thể tích máu, suy thận, rối loạn điện giải, hôn mê. Mục tiêu là giảm cân nặng 0,5 kg/ngày ở bệnh nhân báng bụng không có phù chân và giảm 1 kg/ngày ở bệnh nhân báng bụng và phù chân.

- Giảm triệu chứng ngứa bằng choles-tyramin. Ở bệnh nhân xơ gan ứ mật cần bổ sung các vitamin tan trong mỡ A, D, E, K.

 

Phòng ngừa

Không uống rượu.

Chủng ngừa viêm gan siêu vi B cho tất cả trẻ sơ sinh và những người chưa từng bị nhiễm siêu vi này. Đối với siêu vi gan C, đến nay vẫn chưa có thuốc chủng ngừa.

Những người đã bị nhiễm siêu vi B, C mãn tính cần theo dõi định kỳ mỗi 3 - 6 tháng để phát hiện và điều trị sớm những trường hợp viêm gan tiến triển, nhờ đó hạn chế được các biến chứng nặng như xơ gan hay ung thư gan.

Cần lưu ý những thuốc ảnh hưởng đến gan như các thuốc an thần, gây ngủ, các thuốc giảm đau Paracetamol, kháng viêm... (nên hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi dùng). Theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý gây viêm gan hoặc có ảnh hưởng đến gan như suy tim, tắc mật...