PHƯƠNG PHÁP XÉT NGHIỆM NHANH KHÁNG NGUYÊN VIRUS SARS-COV-2 CÓ THỂ THAY THẾ ĐƯỢC XÉT NGHIỆM REAL-TIME RT-PCR HAY KHÔNG!?

Nguyễn Huyền Thu    10/06/2021 16:24:58

Tại Việt Nam, chỉ tính từ ngày 15/05/2021 đến 18h ngày 09/06/2021, số ca nhiễm virus SAR-CoV-2 mới ở nước ta luôn trên mức 100 ca mỗi ngày, đỉnh điểm là vào 25/05/2021 Bộ Y tế đã ghi nhận 444 ca nhiễm mới. Dịch bệnh bùng phát trở lại và có diễn biến tốc độ nhanh, các chùm ca bệnh được ghi nhận tại hơn 30 tỉnh/thành trong vòng 1 tháng trở lại. Vì thế, việc truy vết nguồn lây rất quan trọng.

Hiện tại, nước ta có đầy đủ các kỹ thuật xét nghiệm để phát hiện, chẩn đoán virus SAR-CoV-2 và phổ biến nhất hiện nay là xét nghiệm sinh học phân tử Real-time RT-PCR và xét nghiệm nhanh kháng nguyên, kháng thể. Để có thể đáp ứng việc xét nghiệm trong tình hình dịch phức tạp như hiện nay, Bộ Y tế đã ban hành đầy đủ hướng dẫn thực hiện đối với từng loại hình xét nghiệm.

Phương pháp xét nghiệm nhanh kháng nguyên virus SARS-CoV-2

Trước tình hình diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, nhiều loại sinh phẩm xét nghiệm nhanh kháng nguyên đã được nghiên cứu và phát triển. Phương pháp xét nghiệm nhanh kháng nguyên virus SARS-CoV-2 có thể sử dụng ở ngoài phòng xét nghiệm và cho kết quả trong khoảng từ 15-20 phút. Tuy nhiên, phương pháp này có độ nhạy, độ đặc hiệu thấp hơn nhiều so phương pháp Real-time RT-PCR, dẫn đến việc có thể cho kết quả dương tính giả và âm tính giả.

Test-nhanh-covid

Mức độ hiệu quả của phương pháp xét nghiệm xét nghiệm nhanh kháng nguyên phụ thuộc một số yếu tố như: thời gian từ khi phát bệnh, nồng độ virus trong mẫu bệnh phẩm, kỹ thuật lấy mẫu bệnh phẩm, chất lượng của thuốc thử trong que thử… Do đó, việc thực hiện xét nghiệm nhanh kháng nguyên có thể gặp phải một số trường hợp như:

- Người bệnh mới mắc Covid-19, lượng virus chưa nhân lên với số lượng lớn, dẫn tới kết quả test nhanh kháng nguyên là âm tính trong khi họ đã mắc bệnh.

- Người vừa tiêm vaccine để sản sinh kháng thể, khi xét nghiệm test nhanh kháng thể sẽ cho kết quả dương tính với virus SARS-CoV-2, tuy nhiên trường hợp này không thể khẳng định đối tượng này nhiễm Covid-19.

Ngoài ra, nhiều trường hợp xét nghiệm nhanh kháng nguyên còn cho kết quả dương tính giả nếu các kháng thể trên que thử nhận ra các kháng nguyên của virus khác không phải kháng nguyên của Covid-19, như virus gây ra cảm cúm thông thường.

Việc sử dụng phương pháp xét nghiệm nhanh kháng nguyên chỉ có thể dùng để hỗ trợ sàng lọc, giám sát, phát hiện, chẩn đoán mắc Covid-19 ở các vùng có nguy cơ cao. Từ đó khoanh vùng cách ly sớm người nhiễm bệnh và giảm áp lực lên hệ thống y tế. Tuy nhiên, biện pháp này không thay thế được kết quả xét nghiệm Real-time RT-PCR cuối cùng.

Phương pháp xét nghiệm Real-time RT-PCR

Xét nghiệm sinh học phân tử Real-time RT-PCR là phương pháp xét nghiệm xác định sự hiện diện của virus thông qua phát hiện vật liệu di truyền của virus SARS-CoV-2, đây là phương pháp có độ chính xác rất cao và hiện đang được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Xét nghiệm Real-time RT-PCR có thể cho ra hiện chỉ định tính, giúp bác sĩ tiên lượng tiến triển bệnh, cũng như đánh giá được hiệu quả điều trị.

Theo CDC khuyến cáo, xét nghiệm Real-time RT-PCR là “tiêu chuẩn vàng” để chẩn đoán Covid-19. Việc xét nghiệm tìm SARS-CoV-2 bằng kỹ thuật Real-time RT-PCR phải được làm ở các cơ sở có đầy đủ điều kiện chuẩn về phòng ốc, máy móc, nhân sự chuyên môn.

Vì sao phương pháp xét nghiệm Real-time RT-PCR được xem là "tiêu chuẩn vàng”

Đến thời điểm này, xét nghiệm Real-time RT-PCR với độ nhạy và độ chính xác rất cao vẫn là phương pháp tối ưu nhất trong việc chẩn đoán mắc Covid-19. Trên toàn quốc đã có khoảng 169 phòng xét nghiệm phát hiện SARS-CoV-2 bằng kỹ thuật Real-time RT-PCR với công suất xét nghiệm tối đa gần 64.000 mẫu/ngày. Trong số đó có 114 phòng xét nghiệm đủ năng lực khẳng định nhiễm SARS-CoV-2 với công suất xét nghiệm tối đa hơn 52.000 mẫu/ngày. Từ năm 2020 đến nay cả nước đã thực hiện xét nghiệm Realtime RT-PCR được hơn 2.600.000 mẫu cho 3.500.000 lượt người.

Đặc biệt trong thời gian dịch bùng phát diện rộng, với số lượng lớn mẫu cần xét nghiệm như hiện nay, Bộ Y tế đã ban hành quyết định số 1817/QĐ-BYT về việc Hướng dẫn tạm thời việc gộp mẫu xét nghiệm SARS-CoV-2 để nâng cao năng lực xét nghiệm. Bộ sinh phẩm Real-time RT-PCR phát hiện SARS-CoV-2 gây dịch Covid-19 do Việt Á sản xuất có thể cho ra 940 kết quả trong khoảng chưa đến 2 giờ (theo khuyến cáo gộp 10 mẫu/lần của Bộ Y tế) và công suất có thể tăng nhiều lần nếu sử dụng phương pháp gộp nhiều mẫu.

Việt Á luôn sẵn sàng để kịp thời cung cấp sinh phẩm, nguồn nhân lực hỗ trợ công tác xét nghiệm

Kể từ khi đợt dịch lần 4 bùng phát, kéo theo khối lượng lớn các ca nghi nhiễm, các đối tượng tiếp xúc F0/F1 và những người nguy cơ cao lây nghiễm như hiện nay, thì việc sử dụng phương pháp Real-time RT-PCR và gộp mẫu xét nghiệm để chẩn đoán mắc Covid-19 sẽ giúp tiết kiệm nguồn lực, cho kết quả nhanh chóng, độ chính xác cao, giúp đẩy nhanh việc xét nghiệm sàng lọc, phát hiện sớm khối lượng lớn các ca nhiễm virus SARS-CoV-2, từ đó hạn chế tình hình lây lan trong cộng đồng.

Với năng lực sản xuất hiện nay, Việt Á hoàn toàn có thể đáp ứng được việc cung cấp số lượng lớn bộ sinh phẩm để phục vụ việc xét nghiệm Covid-19 trên diện rộng nhanh chóng, kịp thời. Bên cạnh đó, để có thể đồng hành cùng đất nước chống dịch và góp phần giảm bớt gánh nặng quá tải cho Bộ Y tế, bệnh viện, các phòng xét nghiệm,…, Việt Á đã điều động nguồn lực chuyên môn, hỗ trợ lắp đặt máy móc thiết bị tại những “điểm nóng” như Bắc Giang, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hải Dương,… và Việt Á luôn tư thế sẵn sàng chi viện cho các khu vực khác khi cần.