XÉT NGHIỆM REAL-TIME RT-PCR – NHỮNG CÂU HỎI THƯỜNG GẶP – PHẦN 1

Hà Như Hương    06/11/2021 11:21:38

Kể từ khi dịch COVID-19 (SARS-CoV-2) bùng lên, khái niệm xét nghiệm Real-time RT-PCR đã trở nên phổ biến hơn. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng về phương pháp xét nghiệm này. Hãy cùng Việt Á Corp tìm hiểu một số thông tin cơ bản về xét nghiệm Real-time RT-PCR để có cái nhìn đúng đắn hơn về phương pháp này.


1.    Xét nghiệm Real-time RT-PCR là gì?

Trong sinh học phân tử, phương pháp xét nghiệm Real-time RT-PCR (Real-time Reverse Transcription - Polymerase Chain Reaction) là một trong những phương pháp xét nghiệm có độ nhạy và độ chính xác cao nhất. 

Nguyên lý hoạt động của phương pháp này là tạo ra một số lượng lớn bản sao RNA của virus từ một đoạn RNA chọn lọc chỉ trong một thời gian ngắn. Một lượng nhỏ vật liệu di truyền sẽ được khuếch đại chính xác thành một lượng lớn lên đến hàng triệu bản nhằm mục đích phục vụ cho các quá trình khảo sát trong các phản ứng. Các mẫu bệnh phẩm có thể được lấy từ khoang mũi, khoang hầu họng, dịch rửa khí phế quản, …

Xét nghiệm Real-time RT-PCR được Bộ Y Tế công nhận là xét nghiệm khẳng định nhiễm SARS-CoV-2 vì tính chính xác của nó. Giúp bác sĩ tiên lượng được tiến triển của bệnh, cũng như đánh giá hiệu quả điều trị


2.    Giá trị CT trong xét nghiệm Real-time PCR là gì?

Giá trị ngưỡng chu kỳ CT (Cycle Threshold) là một giá trị xuất hiện trong các xét nghiệm Real-time RT-PCR. Nói một cách đơn giản, giá trị CT đề cập đến số chu kỳ mà sau đó Virus có thể được phát hiện. RNA của virus được khuếch đại tạo thành nhiều bản sao. Quá trình này diễn ra thông qua một loạt chu kỳ liên tiếp: một bản sao trở thành hai, hai trở thành bốn, … Sau một số chu kỳ nhất định, một lượng virus được tạo ra chạm tới ngưỡng có thể phát hiện được.

Ý nghĩa của chỉ số CT: Giá trị CT càng nhỏ, nghĩa là tải lượng virus càng cao và ngược lại. 

Trong xét nghiệm Real-time RT-PCR phát hiện virus SARS-CoV-2, nếu như giá trị CT lớn hơn 35 thì đối tượng được xét nghiệm tương đối an toàn, gần như không có khả năng lây nhiễm cho người khác. 


3.    Có thể tự thực hiện Xét nghiệm Real-time RT-PCR tại nhà được không?

Câu trả lời là Không. Khác với việc xét nghiệm nhanh kháng nguyên, chỉ cần thực hiện vài thao tác đơn giản là có thể có kết quả trong vòng 10-15p phút, phương pháp xét nghiệm Real-time RT-PCR rất khó thực hiện rộng rãi. Chỉ một số phòng thí nghiệm lâm sàng trang bị đủ trang thiết bị và có độ an toàn sinh học cao mới có thể thực hiện được. Một số yêu cầu cơ bản của một Phòng xét nghiệm đủ tiêu chuẩn thực hiện xét nghiệm Real-time RT-PCR là:
-    Có cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện phù hợp để thực hiện xét nghiệm Real-time RT-PCR.
-    Phòng xét nghiệm phải được đảm bảo an toàn sinh học cấp II hoặc có phòng tách mẫu áp lực âm.
-    Cán bộ xét nghiệm phải là người có trình độ chuyên môn cao, được tập huấn về kỹ thuật xét nghiệm và an toàn sinh học.
-    Có đủ các dụng cụ phòng hộ cho người làm xét nghiệm, đảm bảo an toàn cho người xét nghiệm.


4.    Ứng dụng của xét nghiệm PCR trong y học?


Ngày nay, xét nghiệm Real-time RT-PCR là kỹ thuật được ứng dụng rộng rãi trong y học. Không chỉ được dùng để phát hiện virus SARS-CoV-2, đây còn là phương pháp thường được dùng để chẩn đoán một số bệnh đặc hiệu, liên quan đến các loại virus mà các xét nghiệm truyền thống không thể làm được, ví dụ như:
-    Phát hiện các virus và vi khuẩn như: Viêm gan B (HBV), viêm gan C (HCV), HIV, vi khuẩn lậu, lao…
-    Phát hiện các mầm mống của bệnh ung thư: HPV trong ung thư cổ tử cung, APC trong ung thư đại tràng, …
Ngoài ra, trong công nghệ sinh học, phương pháp này còn được sử dụng trong việc lập bản đồ gen, phát hiện gen, giải mã trình tự DNA, … và rất nhiều ưng dụng hữu ích khác.

 

Một lưu ý hết sức quan trọng là kết quả xét nghiệm chỉ có giá trị tại thời điểm lấy mẫu xét nghiệm. Nên không vì kết quả xét nghiệm âm tính mà chủ quan trong việc phòng ngừa dịch bệnh. Phải luôn nâng cao cảnh giác, thực hiện 5K theo khuyến cáo của Bộ Y tế để bảo vệ cho sức khỏe bản thân, gia đình và xã hội.